mei 22nd, 2013
Gevangen zitten in structuren die je van buitenaf worden opgelegd. Daarmee worstelt het personage van actrice Ilse van Kollenburg in de locatietheatervoorstelling Salon voor 1. Als ondernemend theatermaakster opereert Ilse zelf juist buiten de traditionele paden van theaters, gezelschappen en impresariaten. Het gebeurt vaker dat acteurs en actrices onder het mom van cultureel ondernemerschap op zelfstandige wijze theaterprojecten realiseren met een eigen organisatie. Zo financiert Ilse haar voorstelling door alle 45 minuutjes afzonderlijk te laten sponsoren via haar eigen platform Sponsoreenminuut.nl.
Ilse van Kollenburg (1982) volgde in Tilburg een musicalopleiding, ging naar New York voor extra acteer- en danslessen en deed vervolgens nog een driejarige opleiding aan theaterschool De Trap in Amsterdam. Ze wisselt het werken voor theater, film en televisie af. Komende zomer is Ilse te zien in de nieuwe voorstelling Salon voor 1, mogelijk gemaakt door haar eigenhandig opgezette bedrijf IVK Producties. Salon voor 1 zal spelen op verschillende festivals in een zelfgecreëerde kapsalon. Met haar website Sponsoreenminuut.nl haalt Ilse sponsorgeld binnen van bedrijven en particulieren. Heb je even een minuutje?
“Dat is ontstaan vanuit mijn drang om zelf voorstellingen en producties te maken, en omdat ik dat onder een bedrijfsnaam wilde doen. Ik wil iets creatiefs maken, maar ik zie wel in dat je daar ook een beetje ondernemend voor moet zijn.”
“Ja, het is best wel pittig. Er komt heel veel bij kijken waar je geen weet van hebt, waar je op een theateropleiding of dansacademie geen lessen in krijgt. Je moet aan zó veel dingen denken. Dan is er wel een Belastingdienst of Kamer van Koophandel die je daarin kan sturen. Maar het blijft een uitdaging. Ik heb de mazzel dat mijn moeder en mijn broer beiden ondernemer zijn. Daar kan ik het een beetje bij afkijken. Het eerste project was mijn monoloog Omdat ik de beste ben. Die voorstelling heb ik mogelijk gemaakt door het platform Sponsoreenminuut.nl. Die website heb ik dus naast het bedrijf opgezet.”
“Ik heb niemand echt vast in dienst, maar ik werk met freelancers en stagiaires. Ik heb een heel team om me heen staan. Voor specifiek deze voorstelling komt er bijvoorbeeld een regisseur en een tekstschrijver en een vormgeefster. Zo zoek ik per project het juiste team van mensen bij elkaar.”
“Het gaat over een vader en een dochter. De vader heeft een kapsalon en daar werkt hij al jaren. Ondanks dat de salon inmiddels niet meer zo goed loopt, blijft hij zijn ding doen. Hij veegt elke dag de vloer, zet koffie voor de klanten die hopelijk komen. Maar ze komen niet. Zijn dochter heeft ondertussen een reis gemaakt en daar ontzettend veel vrijheid ervaren. Zij komt noodgedwongen terug naar Nederland, omdat haar moeder is overleden. Ze gaat bij haar vader in de salon werken en stapt in zijn patronen en structuren. Dat zorgt voor hilarische en schrijnende situaties.
Het idee voor de voorstelling komt voort uit mijn fascinatie voor gevangen zitten in de breedste zin van het woord. Dus letterlijk gevangen tussen vier muren, als wel gevangen zitten in patronen die je opgelegd zijn, waar je in vast zit terwijl je eigenlijk iets anders zou willen.”
“Ja. Omdat het met mijn vorige voorstelling ook is gelukt. Het is niet makkelijk om het via die weg te doen. Sponsoren werven is best pittig. Waar begin je? Wat heb je een sponsor te bieden? Dat waren allemaal nieuwe vraagstukken die tijdens mijn vorige voorstelling naar boven kwamen. Ik heb daar positieve ervaringen uit gehaald, ook voor de sponsoren. Sponsoreenminuut.nl heb ik opgezet in een tijd dat crowdfunding nog best nieuw was. Nu is dat voor veel meer mensen bekend.”
“De voorstelling duurt 45 minuten, dus ik heb 45 vakjes als minuutjes op mijn website staat. Bedrijven kunnen een minuut van de voorstelling sponsoren. Dan vullen zij met hun logo één vakje, dus één minuutje. Er zijn qua prijzen drie verschillende pakketten. Voor 50 euro heb je al 1 minuut. Er zijn eigenlijk twee verschillende motivaties waarom bepaalde bedrijven meedoen. De ene staat achter theater en cultuur en wil een jonge maakster steunen. Anderen vinden juist het culturele ondernemerschap interessant en willen dat ondersteunen, ook al hebben ze misschien niet zo veel met theater.”
“Ik heb er bewust voor gekozen om de sponsoren geen invloed te geven. Ik denk dat dat heel moeilijk te managen is. En als het al te managen is, dan zou ik het niet willen. Want ik wil wel mijn ding kunnen maken. Je zoekt dus sponsoren die achter jouw idee staan. Mijn vorige voorstelling speelde ik in zwembaden, daarin hadden we bijvoorbeeld op de tegeltjes ruimte kunnen geven aan de namen van sponsoren. Maar als je 45 sponsoren een plekje wilt geven, dan wordt het echt te commercieel. Als bij een voetbalwedstrijd een reclamebord langs de kant staat, dan heeft niemand daar last van. Als je in het theater een decor maakt met de naam van een sponsor erop, dan heeft dat invloed op je spel. Dan kan je zo’n reclamebord niet negeren. Dat heeft al gauw invloed op je vormgeving.”
“Ergens wel. Het zijn namelijk echt twee verschillende dingen. Ik probeer het te splitsen. Ik heb nu het zakelijke stuk gehad en alles opgezet. Zodra ik begin met repeteren, probeer ik me volledig te focussen op het creatieve stuk.”
Tags: Claire Goossens, Guiot Duermeijer, Ilse van Kollenburg, Interview, IVK Producties, Jori Hermsen, Salon voor 1, Sponsoreenminuut.nl, Theater
Posted in Interview, Theater | No Comments »
mei 22nd, 2013
Met deze nieuwe verfilming van F. Scott Fitzgerald’s roman uit 1925 heeft regisseur Baz Luhrmann (Moulin Rouge) geen romantisch hoogstandje afgeleverd. Dat het een visueel spektakel is, staat buiten kijf. De 3D Experience doet vooral de grote feesten eer aan, maar bij de rest van de film voegt het helaas weinig toe. Daarbij presteren de hoofdrolspelers in The Great Gatsby onder de maat waardoor een episch drama/meesterwerk uitblijft.
In het kort gaat het in The Great Gatsby om drie hoofdpersonages. Nick Carraway (Tobey Maguire, Spider-Man) zit in rehab, van waaruit hij de toeschouwer via zijn geschreven woord mee terugneemt in de tijd. Nick betrekt een klein huis naast de enorme mansion van de mysterieuze en puisant rijke Jay Gatsby (Leonardo DiCaprio, Inception). Bijna elke avond geeft Gatsby exorbitante feesten waar half New York op afkomt. Dit blijkt allemaal één groot uithangbord te zijn om Daisy Buchanan (Carey Mulligan, Drive) voor zich terug te winnen. Zij is echter inmiddels getrouwd met de vermogende Tom Buchanan (Joel Edgerton, Zero Dark Thirty). Nick fungeert net als de kijker als een voyeur in het leven van de extreem rijken. Gatsby doet er alles aan om Daisy voor zich terug te winnen, ondanks dat deze liefde gedoemd is te mislukken.
Waar is dat feestje? Hier is dat feestje!
Visueel zit de film sterk in elkaar; de aankleding en muziek zijn fantastisch. De mix van nieuwe en oude muziek zorgt ervoor dat de film van deze tijd is, ook al speelt het verhaal zich in de jaren twintig van de vorige eeuw af. Helaas is het indrukwekkende verhaal van Fitzgerald flinterdun in beeld gebracht en spelen de acteurs hun personage niet geheel overtuigend. Mulligan speelt mat en DiCaprio zet zijn rol als getergde verliefde fantast na zijn zoveelste uitbarsting vaak te dik aan. Toch is het lastig niet voor zijn charmes te vallen. Eigenlijk is Maguire een moreel kompas en daardoor de enige in wie je je nog een beetje kunt verplaatsen. In The Great Gatsby zit drama op de achterbank van een te snel rijdende auto waarbij 3D effecten en lang uitgespelde feesten de auto besturen op weg naar één grote clash.
Kitsch ik heb je
Door de overdaad aan close-ups en visuele confetti doet deze vijfde verfilming van de klassieker al snel kitscherig aan. Voorbij wordt gegaan aan de boodschap van de film- be carefull what you wish for. Het idee lijkt al gauw dat we de film niet te serieus moeten nemen, gewoon moeten genieten en deel uitmaken van het visuele feest. De vraag die Jay Gatsby aan Nick Carraway stelde, ‘Is it too much?’ blijft hangen als de film is afgelopen. Was het allemaal een beetje teveel of toch juist niet? Carraway vat de film goed samen wanneer hij zegt ‘You can’t repeat the past.’ Dit heeft Luhrmann zeker niet gedaan, maar of de film geworden is zoals hij zelf voor ogen had is de grote vraag.
Tags: 3D, Baz Luhrmann, Carey Mulligan, drama, F. Scott Fitzgerald, Film recensie, isla fisher, Joel Edgerton, Larissa Lambooij, Leonardo DiCaprio, romantiek, The Great Gatsby, tobey maguire
Posted in Film, Recensie | No Comments »
mei 22nd, 2013
Voor veel muziekliefhebbers is de klassieke muziek van de twintigste eeuw een nog grotendeels onbekend gebied. In de serie Modern Times brengt CultuurBewust.nl een inleiding in een aantal werken dat de muziek voorgoed veranderd heeft. Deze eerste editie is het de beurt aan Igor Stravinsky’s Le Sacre du Printemps.
Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat Stravinsky’s ballet Le Sacre du Printemps in première ging. Het zou een van de meest beroemde en beruchte premières uit de muziekgeschiedenis worden. Vanaf het begin was het al onrustig in het Parijse Théâtre des Champs-Élysées, een onrust die binnen de kortste keren ontaardde in complete chaos. De muziek was amper nog te horen boven het geschreeuw van het publiek uit. De conservatieve vleugel van het publiek kreeg het al snel aan de stok met de meer progressieve bezoekers: wat begon als puur verbale onenigheid mondde als snel uit in vechtpartijen. Deze schandaalpremière was de beste promotie die Stravinsky zich had kunnen wensen: het verhaal over het stuk ging als een lopend vuurtje door Parijs heen, en volgende opvoeringen waren een groot succes. Binnen de kortste keren werd het werk erkend als een van de meesterwerken van de twintigste-eeuwse muziek.
Le Sacre du Printemps wordt vandaag de dag meestal als concertstuk opgevoerd. Stravinsky schreef het echter als muziek voor een ballet van de beroemde Ballets Russes, het Russische balletgezelschap van impresario Sergei Diaghilev. Het ballet, met een choreografie van Vaslav Nijinsky gaat over een heidens lenteritueel in een prehistorisch Rusland. Een jong meisje wordt uitgekozen als offer: ze moet zichzelf dood dansen om de lente terug te laten keren.
Stravinsky koos er bewust voor om de primitiviteit van dit verhaal terug te laten keren in zijn muziek. Dit verklaart voor een deel de heftige reacties die het stuk opriep bij de première. De rijke, hyperemotionele klank van de late romantiek werd radicaal overboord gezet door Stravinsky. In plaats daarvan bestaat Le Sacre uit een lappendeken van fragmenten van Russische volksmelodieën.
Het meest in het oog springende aspect van de muziek is echter de ritmiek. Nooit eerder speelde ritme zo’n centrale rol in een stuk muziek als in Le Sacre. Luister bijvoorbeeld naar het deel Danses des Adolescentes. Melodie is er in deze passage amper, en ook harmonisch gebeurt er weinig. Ritme, daarentegen, wordt hier een volledig zelfstandig muzikaal element in plaats van een middel om de melodie voort te stuwen. Probeer maar een mee te tellen met het ritme. Normaal gesproken ligt het accent steeds op dezelfde tel (EEN twee drie vier, EEN twee drie vier), maar Stravinsky verstoort de puls bewust door het accent steeds te verleggen (een TWEE drie vier, een TWEE drie VIER). Hierdoor word je als luisteraar constant op het verkeerde been gezet.
Vecht- en scheldpartijen mag Le Sacre dan niet meer oproepen, toch heeft het ondanks haar antieke status nog niets van haar oerkracht verloren. Na honderd jaar voelt de muziek nog steeds opwindend en opvallend modern. Een goede uitvoering voelt nog steeds alsof je midden in een storm staat terwijl de grond onder je voeten begint te schudden door een aardbeving. Kortom: geweldig.
Tags: Beschouwing, cultuurbewust, Igor Stravinsky, klassieke muziek, Le Sacre du Printemps, modern, Modern Times, Muziek, Remco de Kok, Rite of Spring, twintigste eeuw
Posted in Beschouwing, Klassieker, Muziek | No Comments »
mei 21st, 2013
Het is de grootste nachtmerrie van elke operaproducent: vlak voor de première wordt de ster van de avond geveld door een ordinaire verkoudheid. Het overkomt de makers van Tosca bij Opera Zuid. Rossana Potenza wordt daarom vervangen door Capucine Chiaudani. Met een vlekkeloos optreden redt ze de avond. Er wordt prachtig gezongen, gemusiceerd en sterk geacteerd, maar het decor is onfraai.
Tosca heeft veel verschillende verhaallijnen en de personages raken op allerlei manieren met elkaar verwikkeld; een gemiddelde aflevering van As the World Turns is er niets bij. Tosca is een zangeres en haar geliefde is schilder Mario Cavaradossi. Omdat hij een ontsnapte gevangene verbergt, wordt hij gearresteerd door Scarpia. Maar Scarpia ontwikkelt gevoelens voor Tosca en in ruil voor haar liefde zal hij Mario gratie verlenen. Zodra hij de gratie heeft verleend, vermoordt Tosca hem en gaat ze Mario redden. Door een misverstand wordt hij toch geëxecuteerd, en dan rest Tosca niets anders dan zichzelf de afgrond in te storten.
Hoe ingewikkeld dit ook mag klinken, in de voorstelling komt dit verhaal helemaal niet complex over. De boventiteling is duidelijk en de vertaling uit het Italiaans is mooi met zinnen zoals: “Jouw tranen zijn als olie op mijn vurige begeerte.” Ze geven precies de sfeer van de opera weer zoals die ook in de muziek te horen is: romantisch, dramatisch, maar ook speels en kleurrijk.
Giacomo Puccini schreef de muziek voor Tosca rond 1900. Zijn stijl is zeer toegankelijk en ook voor niet-operaliefhebbers gemakkelijk om naar te luisteren. Het kenmerkende stemgebruik in opera kan afschrikken, maar de vocalisten laten de emoties er sterk doorheen klinken. Het is minstens zo ontroerend en persoonlijk als een eigentijds, intiem concert van een singer-songwriter.
Vooral het spel en de zang van Adriano Graziani in de rol van Mario Cavaradossi is fascinerend. Als hij op het podium komt, is het feest. De ontspannenheid en passie waarmee hij zingt is aanstekelijk. Door zijn charmante voorkomen, maar ook door de fysieke gelijkenis, doet hij sterk denken aan Roberto Benigni in La Vita è Bella. Capucine Chiaudani speelt Tosca als een sterk karakter. Ze is niet alleen de lieve, streng religieuze vrouw, maar ze heeft ook een pittige kant. Daardoor past de moord op Scarpia natuurlijker in haar rol.
Behalve in de tekst en het acteerspel komt de jaloezie van Tosca naar voren in een felgroene jurk. De stof en het model zijn mooi, maar helaas is dat een uitzondering in het totaalbeeld. Het is het steeds net niet: de grote, doorzichtige plastic wanden zijn hier en daar vuil en een marmeren verhoging is slecht geschilderd, net als het schilderij dat erboven hangt. Dat schilderij moet een beeldschone vrouw voorstellen en neemt een prominente plaats in op het toneel. Maar het ziet eruit als een eenvoudige schets waar weinig aandacht aan is besteed.
Het onzorgvuldige decor haalt het kijkgenot omlaag, en daarmee de goede beleving van Tosca. Gelukkig is het door de prachtige muziek en het sterke zang- en acteerspel toch een mooie, toegankelijke voorstelling.
Tags: Adriano Graziani, Arjen Bijtelaar, Capucine Chiaudani, Daniel Henriks, Het Brabants Orkest, Marcel van Dieren, Marjolein Bonnema, Nicola Glück, Opera Zuid, Pia Oertel, Puccini, Sophie van Eck, Stefan Veselka, theaterrecensie, Tjitte de Vries, Tosca
Posted in Recensie, Theater, Tip | No Comments »
mei 20th, 2013
Black Pudding is het resultaat van een interessante samenwerking tussen de Amerikaanse zanger Mark Lanegan en de Briste multi-instrumentalist Duke Garwood. Lanegan staat bekend om zijn schorre stem en sombere teksten. Garwood, een virtuoos muzikant, gaat op dit album terug naar de basis, om zo Lanegans zang goed tot zijn recht te laten komen. De heren zetten op dit ingetogen album een donkere sfeer neer.
Mark Lanegan, ooit begonnen als zanger van grungeband The Screaming Trees, heeft al heel wat samenwerkingen op zijn naam staan. Op Black Pudding werkt hij samen met Duke Garwood. Garwood heeft meerdere soloalbums uitgebracht en speelde als allround muzikant in bands van diverse artiesten, waaronder Kurt Vile en Seasick Steve. Lanegan verzorgt op deze nieuwe plaat alle zang, terwijl Garwood het bespelen van alle instrumenten voor zijn rekening neemt.
De plaat start met het instrumentale ‘Black Pudding’, dat enigszins Spaans aandoet door het snelle getokkel op de gitaar. Je waant je in een duister sprookje. In het tweede nummer ‘Pentacostal’ is Lanegan voor het eerst te horen. Hij heeft een rokerige, lage stem, die doet denken aan Nick Cave en – door de kraak – met vlagen ook aan Tom Waits. De teksten zijn stemmige verhalen over dood en stukgelopen relaties. Deze thema’s komen in het werk van Mark Lanegan altijd terug. Tekstueel gezien zorgt deze plaat dus voor weinig afwisseling in zijn repertoire.
De hele plaat zit eenvoudig in elkaar. Het ritme en de melodie worden hoofdzakelijk bepaald door gitaarspel. De melodie van de zangpartij kabbelt daar rustig tussendoor. De gitaar krijgt opvallend veel aandacht. Niet in de vorm van uitbundige solo’s, maar simpelweg doordat er regelmatig even niet gezongen wordt en de gitaar dan het enige is waarnaar je kunt luisteren. Ook de heldere opnames spelen een rol bij het aandachttrekkende gitaarspel. Je hoort de vingers letterlijk over de snaren glijden. Op enkele nummers neemt een ander instrument de overhand, zoals de piano op ‘Last Rung’.
Het nummer ‘Thank You’ is een opvallende verschijning tussen alle andere. Door het dissonante spel van violen en piano, wekt het een duistere spanning, die wringt met de rust die de andere nummers in zich dragen.
De muziek op dit album werkt onthaastend. Elk geluid krijgt de ruimte en de tijd die het nodig heeft. Het voortkabbelende geluid zorgt er helaas wel voor dat je gedachten regelmatig afdwalen, terwijl je de schoonheid van de nummers pas echt kunt ontdekken door goed te luisteren. Lanegan zei over Garwood: “Working with him has been one of the best experiences of my recording life.” De prettige samenwerking is absoluut terug te horen in de muziek. Op Black Pudding vullen de twee elkaar aan, maar zitten ze af en toe ook nog iets te veel in hun eigen wereld.
Tags: Black Pudding, cultuurbewust, Daphne Goedhart, Garwood, Heavenly Rec., Lanegan, Recensie
Posted in Muziek, Recensie | No Comments »
mei 20th, 2013
De nieuwe film van regisseur Wong Kar-Wai (In the Mood for Love, My Blueberry Nights) draait om twee Chinese Kung-Fu meesters. Hij is de legendarische Ip Man (Tony Leung), die later de leermeester van Bruce Lee zou worden. Zij is de melancholieke Gong Er (Ziyi Zhang), die alles opgeeft om haar vader te wreken. Met de chaos en het verdriet van de Tweede Sino-Japanse Oorlog (1937-1945) op de achtergrond, brengen prachtig gestileerde beelden en een goede choreografie het einde van een tijdperk van eeuwenoude vechtkunst in beeld.
In 1936, op de avond van de Japanse invasie in China, ontmoeten Ip Man en Gong Er elkaar in het legendarische bordeel The Golden Pavilion in Foshan, waar de beste martial arts meesters elkaar treffen. De vader van Gong Er, grootmeester uit het noorden, daagt de beste zuidelijke vechter uit voor een duel. Ip Man wordt gekozen om de eer van het zuiden te verdedigen en verslaat Gong. Om de eer van het noorden te herstellen, daagt dochter Gong Er op haar beurt Ip Man uit. Er ontstaat een romantische chemie tussen de twee, maar liefde lijkt nooit tot stand te kunnen komen. Door sprongen in de tijd worden vervolgens de tragische levens van Ip Man en Gong Er uitgewerkt.
De filosofische, Chinese vertelwijze van The Grandmaster maakt de film, vooral in het eerste uur, soms wat moeilijk te verteren. Maar concentratie wordt beloond, en uiteindelijk zorgt juist deze filosofische insteek voor het besef dat er in de loop der tijd eeuwenoude wijsheden en elementen van de vechtkunsten verloren zijn gegaan. De film laat duidelijk het abrupte einde van een historisch tijdperk zien. Ook de oorlogsbeelden die soms worden vertoond, vergroten dit besef.
Een van deze eeuwenoude elementen is de zuidelijke Kung-Fu stijl Wing Chun, die ontstond in de Chinese Shaolin-kloosters. Wing Chun draait om korte, snelle bewegingen, en haar bekendste beoefenaars waren Ip Man en zijn leerling Bruce Lee. De film zou in eerste instantie over Lee gaan, totdat Kar-Wai gefascineerd raakte door het levensverhaal van Ip Man. De film bevat indrukwekkende en knap gechoreografeerde Wing Chun-scènes, dankzij actiechoreograaf Yuen Woo Ping, die ook meewerkte aan The Matrix en Crouching Tiger, Hidden Dragon. Daarbij spelen veel scènes zich af op prachtige locaties, zoals in met parelwitte sneeuw bedekte tuinen. Kar-wei, die bekend staat om zijn unieke visuele en stilistische filmbeelden, maakt ook zijn nieuwste film een lust voor het oog.
The Grandmaster is veel meer dan een actie- of vechtfilm. Je hoeft niet thuis te zijn in de martial arts om deze film te kunnen bewonderen. De nadruk ligt door kleurgebruik en choreografie meer op virtuoze beelden dan op het verhaal en de personages. Wong Kar-Wai brengt knap het einde van een tijdperk in beeld, en hierdoor doet de film verlangen naar vervlogen tijden van eeuwenoude vechtkunst, wijsheid, eer en moed.
Tags: Anne Koemans, Bruce Lee, Filmrecensie, Foshan, Ip Man, Kung-Fu, Shaolin, The Grandmaster, Tony Leung, Tweede Sino-Japanse Oorlog, Wing Chun, Wong Kar-Wai, Yi dai zong shi, Yuen Woo Ping, Ziyi Zhang
Posted in Arthouse, Film, Recensie | No Comments »
3 Anne Koemans Bruce Lee Filmrecensie Foshan Ip Man Kung-Fu Shaolin The Grandmaster Tony Leung Tweede Sino-Japanse Oorlog Wing Chun Wong Kar-Wai Yi dai zong shi Yuen Woo Ping Ziyi Zhang
Copyright 2013 CultuurBewust.nl
CultuurBewust.nl is hèt culturele web- magazine van Nederland. Elke dag lees je hier recensies, interviews en reportages voor jongeren, door ruim 100 cultuurjournalisten in de dop.
